Nieuwe vloot als politieke bliksemafleider voor aanhoudende ‘scandalitis’
Op 7 mei 2026 werd in het Duitse Saarbrücken een bittere realiteit officieel bevestigd: de langverwachte en recent geleverde eerste exemplaren van de nieuwe Stadler-vloot mogen de stelplaats nog niet uit wegens ontbrekende toelatingen en certificeringen. Dat de tramtreinen van Saarbrücken moeten goedgekeurd worden voor zowel tram- als treinspoor, is nochtans geen nieuw gegeven. Terwijl de reizigers in Saarbrücken deze maand opnieuw geconfronteerd worden met massale rituitval – een direct gevolg van de technische malaise bij de dertig jaar oude vloot en een chronisch personeelstekort door een ziekteverzuim van maar liefst 20% – strandt de broodnodige vernieuwing in een bureaucratisch moeras. De politiek probeert de nieuwe voertuigen in te zetten om de dertigste verjaardag luister bij te zetten en de bestuurlijke chaos en ‘scandalitis’ te maskeren, maar dat lijkt tegen te vallen.
Volgens een officieel bericht van de Saarbahn GmbH op 7 mei 2026 ontbreken op dit moment cruciale rapporten voor de BOStrab-toelating (stadstraject) en de EBO-certificering (spoorwegen). Hoewel er al drie voertuigen in Saarbrücken staan en een vierde elders wordt getest, slaagt fabrikant Stadler er niet in de vereiste documentatie tijdig te leveren. Het is een pijnlijk detail dat het eerste nieuwe tramtreinstel al op 10 juni 2025 – inmiddels elf maanden geleden – in Saarbrücken is aangekomen, maar nog steeds geen meter met passagiers heeft mogen rijden. Michael Irsch, afdelingshoofd exploitatie bij de Saarbahn, bevestigt dat er nog twee specifieke testrapporten voor de BOStrab-keuring ontbreken. Hierdoor is de eerder vooropgestelde deadline van april geruisloos gepasseerd en mikt men nu hoopvol op juni 2026 voor de start van de eerste proefritten met passagiers, dit tussen Römerkastell en Riegelsberg Süd.
Saarbahn-directeur Karsten Nagel windt er geen doekjes om: de nood is hoog. “Gezien de leeftijd, de afgelegde kilometers en de bekende kwetsbaarheden van onze bestaande vloot wachten we met smart op de nieuwe voertuigen – vooral om weer volgens de normale dienstregeling te kunnen rijden.” Sinds februari simuleren opgeleide bestuurders al ritten zonder passagiers, maar de bureaucratische afhandeling blijft de flessenhals. In de wandelgangen wordt gesuggereerd dat een diepe ‘koudwatervrees’ de administratie parten speelt: na de eerdere beschuldigingen van fraude en aanbestedingsfouten durft de ambtelijke top geen millimeter meer van de regels af te wijken.
Deeltje van bredere Europese bestelling uit 2022
Het huidige drama kent zijn oorsprong in januari 2022. In het kader van een baanbrekend VDV-aankoopproject waarbij zes OV-bedrijven uit Duitsland en Oostenrijk zijn betrokken, kreeg tram- en treinconstructeur Stadler na een grootschalige Europese aanbesteding toen de opdracht voor de bouw van in totaal 246 tramtrein-stellen. Om kosten te drukken en innovatie te versnellen koos dit consortium voor gezamenlijke aankoop . De Saarbahn zelf investeert 140 miljoen euro in 28 van deze voertuigen. Als eerste afnemer van dit miljardenproject fungeert Saarbrücken als de proeftuin voor de rest van Europa. De politieke druk om als eerste te pronken met de resultaten van het miljardenorder, heeft de risico’s op technische en administratieve vertraging alleen maar vergroot en lijkt nu verkeerd uit te pakken.
Nieuwe tram als politieke bliksemafleider
De bijna obsessieve drang om de nieuwe Stadler-vloot snel op de rails te krijgen, dient vooral als bliksemafleider voor tal van andere problemen. De regerende SPD-top heeft dringend een succesverhaal nodig om de aandacht af te leiden van de aanhoudende scandalitis. De schaduw van het aanbestedingsschandaal — waarbij voor circa 200 miljoen euro aan busdiensten onderhands gegund zou zijn — hangt nog steeds boven het bedrijf. Door de focus te verleggen naar hypermoderne treinen, hoopt men de 30ste verjaardag alsnog de nodige luister bij te zetten en de jarenlange sfeer van ‘scandalitis’ definitief naar de achtergrond te verdringen.
Angst voor Berlijn
Die ‘angst voor Berlijn’ heeft een dwingende financiële reden en is niet uit de lucht gegrepen: indien er geen operationele voortgang wordt geboekt, dreigt de federale overheid de door de Saarbahn geïnvesteerde 140 miljoen euro aan eerdere subsidies terug te vorderen. Om de eigen verantwoordelijkheid voor de krappe planning te ontlopen, wordt Stadler nu als de grote zondebok aangewezen. Het is echter de vraag of een administratie die kampt met een ziekteverzuim van 20% — en waarvan de fraudedossiers pas recent ‘stil’ werden geseponeerd onder toezicht van de betrokken minister van Justitie — de fabrikant wel krachtig genoeg kan aansturen.
Het ‘scandalitis-sfeertje uit zich concreet in beton en staal. Jarenlang zijn er miljoenen aan subsidies gepompt in infrastructuur die vandaag als een blok aan het been van de Saarbahn hangt. Zo werd de stelplaats in Saarbrücken grootscheeps en onnodig uitgebreid voor een vloot die door het schrappen van nieuwe lijnen nooit de geplande omvang bereikte.
Nog pijnlijker is het dossier van de bewuste spoorbrug nabij het Romeins fort (Römerkastell). Deze werd met federaal geld verhoogd om de trams van de nooit gerealiseerde tweede lijn (richting Sankt Ingbert) eronderdoor te laten rijden. Nu deze lijn definitief is begraven, staat de brug symbool voor een nutteloze investering van bijna 7 miljoen euro. Het zijn dit soort nutteloze investeringen die de federale overheid nu als munitie gebruikt om geld terug te eisen.
Kadertekst
Een permanente budgettaire noodtoestand
De stad verkeert in een permanente budgettaire noodtoestand met een totale schuldenlast die eind 2024 was opgelopen tot 1,13 miljard euro. Hiermee behoort Saarbrücken tot de meest dieprood kleurende gemeenten van Duitsland.
- Rood staan als beleid: De stad kampt met een enorme berg ‘kaskredieten’ – leningen om louter de dagelijkse uitgaven te dekken – van ruim 700 miljoen euro. Ondanks reddingsoperaties zoals de ‘Saarland-Pakt’, waarbij de deelstaat schulden overnam, dwingen stijgende personeelskosten de stad telkens opnieuw tot het maken van nieuwe schulden.
- De subsidieval: Deze precaire situatie verklaart de bijna paniekerige focus op de federale subsidies. Saarbrücken heeft absoluut geen reserves om een terugvordering van 140 miljoen euro op te vangen; een dergelijke claim vanuit Berlijn zou simpelweg catastrofaal zijn voor de basisvoorzieningen in de stad.
- Vlucht in beton: Het verklaart waarom de politiek halsoverkop investeert in korte, peperdure verlengingen van de tramlijn. Dit gebeurt niet uit mobiliteitsvisie, maar louter om aan de subsidievoorwaarden te voldoen en de eerdere miljoenenclaims af te wenden. Intussen zakt de basisexploitatie van de Saarbahn, met een jaarlijks tekort van 9 miljoen euro, steeds dieper weg in het moeras.
Laat een reactie achter