“De Vlaamse regering heeft een alomvattend plan klaar met alle mobiliteitswerken die ze de komende jaren zal sponsoren. 1001 verschillende belangen moesten worden verzoend, de middelen waren karig, maar er is een akkoord” schrijft De Standaard in haar editie van vandaag (13 juli 2025). Onder die mobiliteitswerken een nieuwe fietsersbrug over de Schelde. En nog steeds De Standaard: “Met een kostenplaatje van 250 miljoen euro is het meteen goed voor een tiende van het jaarbudget”. Volgens de Gazet van Antwerpen zou dat bedrag met enkele tientallen miljoen kunnen terugzakken, maar het blijft een fiks bedrag.
Niemand zal betwisten dat er in Antwerpen-stad voor fietsers en voetgangers een bijkomende verbinding nodig is tussen Linkeroever en het historische stadscentrum. De huidige manieren voldoen namelijk niet meer: het Scheldeveer heeft een te lage frequentie, de Sint-Annatunnel, met zijn gerenoveerde trappen en liften en jarenlang een zorgenkind, is momenteel de enige valabele mogelijkheid om van de ene oever naar de andere te trekken. Er is ook een fietsers- en voetgangerstunnel naast de Kennedytunnel, maar die heeft een veel te beperkte capaciteit. Een alternatief is dus zeker nodig. Met de keuze voor een fietsersbrug koos men in Antwerpen wel voor de duurste oplossing. Een kabelbaan over de Schelde zou namelijk maar een fractie kosten van de geplande fietsersbrug.
Nice
Omdat men voorrang wil geven aan andere projecten, zijn de plannen voor een kabelbaan in de Zuid-Franse badstad Nice, waarmee de 200 m brede rivier Var zou worden overspannen, wat op het achterplan geraakt, maar in 2021 werd de kostprijs van een dergelijke kabelbaan op 40 miljoen euro geschat. Maar het moet gezegd: de Schelde is ter hoogte van de Kennedytunnel bijna dubbel zo breed als de Var in Nice, zodat een vergelijking niet helemaal opgaat.
Toulouse
Andere vergelijkingsbasis is de in 2022 geopende stadskabelbaan in Toulouse. Die heeft in totaal 93 miljoen euro gekost. De rivier Garonne is er slechts een goede 100 meter breed maar de kabelbaan is er, als langste kabelbaan van Frankrijk, 3 km lang. Het grootste deel van de kabelbaan loopt dan ook over land, waarbij ook een hoogteverschil van 100 meter wordt overwonnen. Op weekdagen maken daar gemiddeld 6000 passagiers per dag gebruik van deze kabelbaan, al kan dat bij evenementen oplopen tot meer dan 18.000 passagiers per dag. Toch ligt dat gebruik enigszins beneden de verwachtingen want oorspronkelijke beoogde men 8.000 gebruikers per dag. Wel staan ze er nog enigszins versteld van de toeristische impact van deze kabelbaan.
Parijs
Toulouse zal echter niet lang meer de titel van langste kabelbaan van Frankrijk kunnen claimen want in Parijs opent nog dit jaar (2025) een 4,5 km lange stadskabelbaan over de Seine. Maar ook daar is de te overspannen rivier ‘slechts’ 120 meter breed en in niets te vergelijken met de in Antwerpen te overspannen breedte van de Schelde.
In Parijs verwacht men 11.000 passagiers per dag te kunnen vervoeren. Daarbij zal worden gebruik gemaakt van 105 gondels die elk tot 10 personen kunnen vervoeren. Daar werd bij de aanvang van de werken in 2023 de totale kostprijs op 132 miljoen euro geschat.
Bordeaux
Of nog een voorbeeldje uit Frankrijk: de geplande kabelbaan van Bordeaux waarvan de breedte van de daar eveneens te overspannen Garonne meer dan 400 meter breed is, wat vergelijkbaar is met de breedte van de Schelde ter hoogte van de Kennedytunnel.
Het tracé van de, naar verwachting, in 2028 te openen kabelbaan, ligt nog niet 100% vast maar daar zou de kabelbaan 1,8 tot 2,7 km lang moeten worden, met afhankelijk van de variantes 2 tot 4 haltes. De kabelkaan komt er op 70 meter boven de Garonne. Daar werd in 2023 verwacht dat de kabelbaan afhankelijk van de variant tussen de 55 en 75 miljoen euro zal kosten. Daar wordt gemikt op meer dan 18.000 reizigers per dag.
Totaal verschillende projecten met elk een verschillend kostenplaatje waarbij het geplande project van Bordeaux nog het dichtst bij een mogelijke kabelbaan over de Schelde komt. Met die bedenking dat in Antwerpen een kabelbaan van hooguit 1,2 km lang al voldoende zou zijn en dit de kostprijs nog aardig zou kunnen drukken. Anderzijds kan in Antwerpen een kabelbaan zonder tussenstations, wat eveneens de kostprijs drukt.
Beslissing voor fietsersbrug dateert reeds van eind 2022
De beslissing voor een fietserbrug over de Schelde werd reeds eind december 2022 genomen en en begin maart 2023 werd de aangestedingsprocedure opgestart. De toewijzing van het contract is voorzien voor voorjaar 2027.
Het alternatief van de kabelbaan in Antwerpen werd reeds in 2021 onderzocht. Prof. Dirk Lauwers was er een pleitbezorger van (lees ook in GvA: “Kabelbaan over Schelde “goedkoper en sneller” dan fietsbrug“). Prof. Dirk Lauwers: “Het alternatievenonderzoek dat werd uitgevoerd stelde de fietsersbrug als beste alternatief voor (hoewel modal shift potentieel niet drastisch hoger dan voor kabelbaan), maar hield geen rekening met de kostprijs. Ook bleven er nadelen voor de brug qua betrouwbare oeververbinding (dagelijks openingsperiodes van de brug voor de scheepvaart te verwachten).” Het voorstel werd echter nooit ernstig in overweging genomen.
Ook anno 2025 blijft Prof. Dirk Lauwers heel erg geloven in kabelbaan als alternatief voor een fietserbrug over de Schelde maar maakt daarbij de volgende bedenking: “Een fietsersbrug heeft de grootste modal shift potentieel (zo’n 10% meer) maar is drie keer duurder dan een kabelbaan. Is het dat waard? Het gespaarde bedrag zou beter geïnvesteerd worden in verbetering openbaar vervoer, want dat is op het vlak van modal shift het grote zorgenkind in Antwerpen. Daar is enorme achterstand (1 miljard OV budget voorzien in Masterplan Antwerpen werd in 2017 gecanceld) en veel modal shift potentieel!”
Marc Schepers, CEO en oprichter van KeyMotion en eveneens een autoriteit op het vlak van stadsontwikkeling, beaamt op LinkedIn dat het niet kiezen voor een kabelbaan over de Schelde een gemiste kans is:
“Kabelbanen als serieuze mobiliteitsoplossing? Absoluut. Op plekken waar natuurlijke of infrastructurele barrières de mobiliteit belemmeren, biedt de kabelbaan een verrassend efficiënte oplossing. Lage aanlegkosten, minimale voetafdruk én een vlotte doorstroming maken het – financieel én mobiliteitstechnisch – bijna een no-brainer.
De échte drempel? Wellicht niet de rivier, spoorlijn, heuvel of de structurele file. Maar het mentale model van beleidsmakers, wetgevers en vergunningverleners?“
Lees ook:
- 19/10/2021: Nice: ‘Luchttram’ als oplossing voor ontbrekende schakel in ov-keten
- 30/10/2021: Antwerpse zwakke weggebruiker de pineut bij oversteken van ’t Woater’
- 09/11/2021: Frankrijk in de ban van de stadskabelbaan
- 03/12/2021: Hybride kabelbaan zowel op de weg als in de lucht in zijn sas
- 03/05/2022: Toulouse – Frankrijks langste stadskabelbaan start op 13 mei
- 14/02/2023: Ook in Bordeaux moet een stadskabelbaan een volwaardig onderdeel van het plaatselijk openbaar vervoer worden
- 18/02/2023: Hybride kabelbaan moet binnen de twee jaar werkelijkheid worden
- 12/07/2024: Kabelbanen boven wegen worden files te snel af
Laat een reactie achter