Met de ingebruikname van de eerste TINA-tramstellen door het Haagse trambedrijf HTM markeert Nederland een opvallende vernieuwing in het tramontwerp. De Haagse bestelling van 62 voertuigen bij Stadler is niet de eerste levering van TINA-trams in Europa, maar tot dusver wel de grootste order voor dit platform. Belangrijker nog: ze bevestigt de terugkeer van het klassieke tramdraaistel, nu geïntegreerd in een moderne lagevloertram.
In de jaren 90 groeide de vraag naar toegankelijker openbaar vervoer. Reizigers met uiteenlopende toegankelijkheidsnoden — van rolstoelgebruikers en mensen met kinderwagens tot blinden, slechtzienden en mensen die moeilijker te been waren — moesten vlotter en veiliger kunnen instappen. Hoge instaptredes en klassieke draaistellen stonden dat echter in de weg.
Dat plaatste tramconstructeurs voor een groot probleem: klassieke draaistellen bleven jarenlang ongeschikt voor lagevloertrams. Net op de plaats waar men een lage, brede en traploze vloer wilde realiseren, nemen ze te veel ruimte in onder de wagenbak.
Om de vloer toch over de gehele lengte traploos te krijgen, gooiden fabrikanten het roer om. Ze stapten over op het Multigelenk-concept: hele korte wagenbakken (6 tot 9 meter) met daaronder starre, vaste assen of losse wielen. Om het aantal assen of wielen te beperken werden deze korte ‘wielbakken’ afgewisseld met ‘zwevende’ tussenbakken.
De tol van het starre onderstel
Zorgden lagevloertrams voor een betere toegankelijkheid, toch hadden ze ook technische nadelen. Omdat vaste wielstellen niet kunnen meedraaien in de bocht, wringen de wielen zich door scherpe bogen. Dat leidde tot snellere slijtage van wielbanden en spoorstaven en tot het beruchte krijsen en piepen dat in veel steden een vertrouwd, maar weinig geliefd geluid werd. Ook het rijcomfort stond onder druk: korte wagenbakken en starre wielgeleiding konden op rechte trajecten leiden tot wiebelende wagenkasten en een minder stabiele rit.
Bovendien had het concept gevolgen voor het interieur. De vele korte bakken vroegen om tal van geledingen en balgen, waardoor zitplaatsen, doorkijk en ruimtelijk overzicht onder druk kwamen te staan.
Draaistellen onder een lage vloer
Met de ontwikkeling van het TINA-platform (Total Integrierter Niederflur-Antrieb) herstelt Stadler de klassieke opbouw: langere wagenbakken (11 tot 14 meter) die rusten op draaistellen.
In plaats van een massieve, hoge wielas gebruikt het TINA-draaistel een doordacht mechanisch stangenstelsel dat een ‘virtuele as’ vormt onder het gangpad. Samen met uiterst compacte motoren aan de zijkanten van de wielkasten ontstaat zo een draaistel dat soepel kan meedraaien in de bogen, terwijl de vloer erboven volledig vlak, traploos en breed blijft.
In de driedelige, 36 meter lange Haagse uitvoering rust de tram op vier van deze uitdraaibare draaistellen. Bij kortere of langere TINA-varianten in andere steden gebruikt Stadler soms nog steeds een zwevende middenbak om de voertuiglengte modulair aan te passen, maar de basisopbouw en het stuurgedrag blijven altijd verankerd in meedraaiende draaistellen.
Helemaal nieuw is TINA dus niet. Het platform rijdt al in Darmstadt en Basel, terwijl Halle de eerste voertuigen in 2025 in lijndienst bracht. Ook Rostock maakt zich op voor inzet vanaf eind 2025, gevolgd door onder meer Den Haag en Gera in 2026. De Haagse bestelling onderscheidt zich vooral door haar omvang: met 62 voertuigen is HTM tot dusver de grootste TINA-klant van Stadler. De Haagse TINA’s zijn wel 30 cm breder dan hun voorgangers. Dit noopte tot het aanpassen halteperrons, bovenleidingmasten en rails.
Het klassieke tramdraaistel is daarmee overtuigend terug van weggeweest, als slimme en eigentijdse vernieuwing die een lage vloer met draaistellen weet te combineren.
NAWOORD 13/09/2026:
Toch lijkt met de nieuwe TINA-trams nog niet alles te lopen zoals het hoort. Zo hebben inwoners van het Duitse Halle (Saale) klachten over trillingen en schokken die door de trams worden veroorzaakt. Er werd reeds enkele maatregelen genomen om de overlast te verminderen maar een en ander moet nog beter. Ook in Darmstadt waren er klachten over door de trams veroorzaakte trillingen.
Laat een reactie achter