OPINIE – De iconische gele vertrekaffiches in onze stations verliezen hun glans. Hoewel ze door internationale regelgeving (UIC) en Europese wetgeving nog steeds verplicht zijn, verschraalt de NMBS de inhoud ervan, waardoor ze voor de reiziger minder betrouwbaar worden. Waar ze vroeger een gedetailleerd overzicht boden — inclusief complexe rijperiodes en handmatige correcties — zijn ze vandaag herleid tot ruwe frequentie-indicaties die de reiziger voor details doorverwijzen naar app of scherm. Of hoe de gele affiches evolueerden van een betrouwbaar ankerpunt naar een pro forma aanwezigheid die de informatiewaarde uitholt.
Decennialang waren de gele affiches de bijbel van perron en wachtzaal. Wie de legende met symbolen (kruisjes, zwarte driehoekjes, cirkeltjes, …) onderaan de affiches raadpleegde, wist exact waar hij aan toe was, ook op afwijkende dagen of tijdens schoolvakanties. Vandaag kiest de NMBS steeds vaker voor een andere logica, waarbij minder detail uitmondt in een verminderde aansprakelijkheid.
Door rijperiodes en nuances weg te laten, worden de affiches een ‘paraplu’ tegen operationele fouten. Wat niet expliciet beloofd wordt, kan immers niet als fout worden beschouwd. De affiches zijn hiermee verschoven van een bindende dienstregeling naar een vrijblijvende indicatie. Net op het moment dat ze het hardst nodig zijn — bij een lege batterij, een gebrekkige netwerkdekking of voor digitaal minder vaardige reizigers — bieden de affiches onvoldoende houvast. De formele aanwezigheid van informatie volstaat op papier, maar ze vormt geen volwaardig kompas meer voor wie de app niet op zak heeft.
Van lijmpot naar plotter
Het contrast met het verleden is stuitend. De oude ‘lijmpotlogica’ was traag en arbeidsintensief, maar kende een duidelijke lokale kwaliteitsketen. In bemande stations werden wijzigingen met chirurgische precisie op de affiches gekleefd. De stationsverantwoordelijken waakten er persoonlijk over dat de informatie op de borden overeenstemde met de realiteit op het spoor. Dat maakte de affiches tot de ‘laatste waarheid’ op de perrons en in de wachtzaal.
Terwijl het lokale stationspersoneel wordt wegbezuinigd, is de interne drukkerij van de NMBS reeds enige tijd opgedoekt. Moderne plotterprinters kunnen in theorie moeiteloos gepersonaliseerde, gedetailleerde affiches per station produceren. De bottleneck is echter niet de techniek, maar de controle. Een centrale organisatie schrikt terug voor de fijnmazige data governance die nodig is om talrijke lokale gegevens foutloos te publiceren. In plaats van de technologie te gebruiken om de affiches te verbeteren, wordt ze gebruikt om het proces te vereenvoudigen: mobiele ploegen vervangen periodiek volledige bladen. Voor de cruciale details wordt gemakshalve naar de app verwezen.
Reizigersrechten
Europese passagiersrechten leggen spoorwegondernemingen en stationbeheerders een duidelijke informatieplicht op: reizigers moeten vóór en tijdens de reis duidelijke reisinformatie kunnen krijgen. Een fysiek alternatief dat enkel nog ‘ongeveer’ klopt, vergroot daarbij de digitale kloof. Wie mobiliteit als publieke dienst beschouwt, kan moeilijk volhouden dat die onvolledige affiches voldoende zijn voor de reiziger die niet online wil of kan.
De gele affiches hoeven geen museumstukken te worden, maar moeten opnieuw een duidelijke belofte zijn: op het perron en in de wachtzaal kan de reiziger ook zonder app zijn reis plannen. Dat vraagt geen terugkeer naar de lijmpot, maar wel naar precisie, verantwoordelijkheid en een minimumnorm die de reizigers niet uitsluiten. Het is tijd dat de NMBS de ‘paraplu’ inklapt en weer de volledige waarheid zwart op geel durft te bieden.
Waar voorheen het volledige spoorboekje bij middel van grote affiches werd gepubliceerd zou men ook kunnen overwegen om -net zoals thuis- een gedigitaliseerde versie van dat spoorboekje beschikbaar te stellen.
Laat een reactie achter